ДЕНЕШНАТА АГРЕСИЈА НА МАКЕДОНЦИТЕ КОН БУГАРИЈА Е ОДГОВОР НА ЛОШО ПРИКРИЕНА БОЛКА (3)

Измислената приказна

Идентитетот е наративен ефект.

Како замислена заедница (според Бенедикт Андерсон), на македонската нација и треба добро напишана и добро составена приказна за себе. Со текот на годините, приказната е пишувана од различни субјекти, со различни цели и акценти.

Големиот проблем со оваа приказна е што таа мора да ги комбинира горенаведените идентитети на конзистентен начин. Поради очигледните потешкотии во оваа насока, македонскиот наратив се заснова на измислици, произволни толкувања, его-идентификации. Овој егоцентричен наратив е направен од итност, тој не цели кон историската правда и моќта на фактите, туку кон „вистината“ диктирана од набрзина конструираниот адмиративен идентитет.

Измислената приказна создава Македонци каде и да стапне фантазијата на пишувачите. Тажна и комична последица од сето ова е сликата за хипертрофирана трансисториска Македонија, за голема нација родена од премногу возбудена имагинација.

Идентификација со господарот

За речиси еден век Србите и македонската политичка елита создале норма за идентификација и ја обезбедиле на сите можни начини. Нормата за идентификација пропишува задолжителен хоризонт на самопрепознавање (ние сме Македонци!; Ние сме Југословени!). Оваа норма се воспоставува преку насилство – секој што се дефинира поинаку е девијантен, непријател и е предмет на санкции.

Нема место за Бугарите во таа наметната норма, цената за одбрана на таков идентитет е огромна. Се плаќа со страдање, социјален статус, живот.

Вториот начин да се потврди нормата се измислени приказни. Ова е вековна постапка за пренапишување на историјата, фалсификатите на идентитетот. Со текот на годините, нормата е обезбедена со национален јазик, со „огромна“ меморија итн.

Третата важна точка е идентификацијата со господарот, со доминантната етничка група. Оваа идентификација може да помине низ страв, но нејзината сила е во расипувањето на колективната самосвест, во личната подготвеност за идентификација на трансформација. Ефектот е србизација на Македонија, самодовербата стекната во рамките на Титова Југославија. Преку призмата на југословенската самодоверба, можете да ги исмевате Бугарите што дошле на саемот на границата за да купат гуми за џвакање, фармерки и шарени списанија – стоката што преживеала помеѓу потрошувачкиот Запад и оскудниот Исток.

Распадот на Југославија не донесе само нови национални држави и југословенска носталгија, туку и бројни трауми на идентификација. Каде што има колективна болка, таа треба да се лекува. Но, понекогаш тие само се кријат и се преименуваат.

Функции на непријателот

Зошто се потребни објекти на омраза?

Бидејќи тие имаат специфичен исцелувачки ефект. Тие помагаат да се доживеат и надминат сопствените проблеми и грижите за самоидентификацијата. Преку механизмите на ментална редистрибуција, негативните чувства се пренесуваат на надворешен објект. Ова го зајакнува статусот, “здравјето”, самодовербата на трауматскиот субјект.

Нарцисоидното фантазирање на себеси оди рака под рака со демонизацијата на Злобниот, другиот, непријателот. Непријателот е традиционален објект на омраза. Во принцип, приоритетните објекти на негативна фиксација не се далечните и странските, туку роднините и блиските.

Тоа е фигурата на непријателот што одговара на прашањето за односот на Македонците кон Бугарите. Го прави „разбирлив“ официјалниот опис на Бугарите во категории монструозност. Демонската слика на Бугарите не е само идеолошки мотивиран чин на модераторите на македонскиот идентитет, таа е состојка во сложената автотерапевтска постапка.

Вториот дел од колумната на професорот Стефанов можете да ја прочитате овде.

Автор: проф. д-р Валери Стефанов

Продолжува…