Ќе ги прифатиме ли новите упорни точки на македонистите?

Пишува: Методи Иванов за www.voinaimir.info

Во последно време сме сведоци на одредено прегрупирање во таборот на софиските македонисти. Некои од нив заминаа на директна плата во Скопје, други наидоа на топло добредојде во странски универзитети, а други веќе не се толку гласни во медиумите. На нивно место, пак, се приклучија некои нови гласови – стари лисици од зората на „демократијата“, писатели и новинари кои никогаш претходно не се занимавале со „македонското прашање“, либерални економисти со наводно десничарски и антирусофилски ставови и разни обични шарлатани.

Некои од новите работници, заедно со некои од старите, дури најавија дека имаат намера да основаат бугарско-македонска невладина организација, преку која ќе ги протуркаат тезите и барањата на официјално Скопје и ќе вршат притисок врз бугарските институции. Затоа што, како што претходно забележавме, членовите на КСМ * никогаш не ја критикуваат актуелната власт во Северна Македонија, ниту пак имаат претензии кон македонската политика, барања за говорот на омраза, но тоа е во рамките на нивните морални дефицити и професионални ангажмани. Од друга страна, поддржувачите на политиките на поранешниот македонски премиер Заев и сегашниот Ковачевски со комсомолска дрскост измислуваат нови и нови опорни точки, со кои се обидуваат да ја разнишаат официјалната бугарска позиција.

Ајде да погледнеме еден „букет“ од нивните аргументи за манипулирање со јавните ставови, почнувајќи од некои досегашни извици на македонистите, петти во втор глас од нивната петта колона во Софија:

• Бугарија го негира правото на самоопределување на граѓаните на РСМ;
• Бугарија го негира македонскиот народ и македонскиот јазик;
• Бугарија ја уценува РСМ на прагот на нејзиното членство во ЕУ;
• Бугарија го блокира процесот на пристапување кон Западен Балкан;
• Бугарија сака да се признае „бугарско малцинство“ во РСМ;
• Бугарија го прекршува Договорот за добрососедство;
• PCM ги исполнила сите барања, целосно ги прифатила европските вредности и е целосно подготвена да го започне преговарачкиот процес;
• Бугарското вето е преседан направен од ретроградната националистичка политика;
• Историјата не е важна за сегашноста, мора да и свртиме грб и прагматично да гледаме напред во иднината;
• Јазикот на омраза кон Бугарите е резултат на разочарувањето од наметнатото вето;
• Нема официјални поплаки од македонските граѓани за репресии и прекршување на нивните права;
• Македонската нација е етничка, а не политичка според својата генеза;
• Тезата за постоење на некоја историска вистина е производ на бугарската националистичка наука од ерата на живковизмот, нејзините поддржувачи се ставија во служба на странските интереси, особено на руските;
• Лицата кои добиле бугарско државјанство не се чувствуваат Бугари и тоа го прават од себични побуди за да можат да патуваат и да работат во Европа;
• РСМ не ја краде ниту фалсификува бугарската историја – ова е застарено размислување, во современата наука се почитува „мултиперспективноста“ на толкувањата, секој има право да толкува одредени личности и настани од своја гледна точка и да прави свои „интелектуални конструкции “.

Сите горенаведени наводи се неодржливи и не можат да издржат објективна критика, нешто, што многупати е објаснувано, на пример во овој напис за бугарскиот интерес за Македонија.

Сега да ги видиме и анализираме актуелните опорни точки што ги преземаат македонистите:

„Треба веднаш да ги започнеме преговорите со ПКМ, а тоа природно ќе се промени и ќе престане да лаже за историјата и говорот на омраза против Бугарите откако ќе стане членка на ЕУ.

Во моментов нема гаранции дека во процесот на пристапување ќе можеме да ги заштитиме правата на Бугарите. Ова е утопија со која Македонците се обидуваат да нè измамат да го укинеме ветото. ЕУ не се согласи да го вклучи ова (или кое било друго) наше барање во преговарачката рамка и нема причина да го прави тоа, бидејќи тоа би значело промена на правилата за прием на нови членки и создавање индивидуална рамка специјално за PCM. само со цел да ги реши нејзините проблеми од билатерален карактер. Филозофијата на ЕУ е намерно спротивна – да се расчистат таквите прашања ПРЕД да почнат преговорите. Имаме и лош пример за таква наивност од страна на Германија – Чешка пред влезот во ЕУ потпиша меморандум дека ќе ги исполни барањата на Германија за решавање на билатералните прашања со Судетската област. Меѓутоа, откако стана членка, Чешка „заборава“ на ветувањето, до ден-денес. Според тоа, Германија мораше „да се напие ладна вода“ за случајот и да се помири со ситуацијата, иако е најголемата сила во ЕУ.

Значи, нашите шанси да се смени нешто во РС Македонија се само пред почетокот на преговарачкиот процес, потоа ќе биде предоцна. И треба да се радуваме на тоа што Бугарија беше примена пред РС Македонија, бидејќи во спротивно ќе бевме предмет на спектакуларна канонада од барања и претензии, вклучително и за малцинството. Овде е важно да одбележиме и уште еден момент: ако ја пуштиме нереформираната РС Македонија во ЕУ, таа веднаш ќе почне да ги користи сите можни механизми, а особено парите од европските фондови за продолжување на пропагандата и притисокот врз нас.

„Одржувањето на ветото за започнување на преговарачкиот процес со ПЦМ е во служба на руско-српските интереси.

Желбата за прием на Северна Македонија во ЕУ заедно со тоталитарната српско-комунистичка доктрина на македонизмот, која е изградена врз антибугарски основи и поради која се уште се шири масовен говор на омраза и репресии против Бугарите, е токму она што е во во согласност со интересите на Белград и Москва. Така, тие би имале уште еден „тројански коњ“ во ЕУ за да ја разбијат унијата одвнатре, а ние засекогаш би се збогувале не само со бугарската кауза во РС Македонија, туку и со голем дел од нашето културно и историско наследство, кон кое имаат претензии србоманите.

Истовремено, факт е дека сме ставени во многу лоша позиција од власта во последните 30 години. – да треба да го избереме помалото зло, бидејќи наш стратешки интерес е РС Македонија да биде примена во ЕУ, иако не по секоја цена. И можеме да признаеме дека донекаде Москва е во ситуација на win-win, додека ние сме во ситуација lose-lose, поради нашата кусогледа политика и немањето национална стратегија. Сепак, нема причина да не ги браниме нашите интереси, ниту да брзаме да ги примиме во Унијата – ниту економски ниту политички. Без реформи, без спроведување на Договорот, без гарантирање на правата на Бугарите и запирање на историските фалсификати, немаме интерес да го укинеме ветото. Македонистите сакаат ова да се случи без Скопје да исполни некое од нашите услови, инсистирајќи само Софија да направи спектакуларен компромис со своите интереси, целосно во служба на Србија и Русија. Но, не смееме да заборавиме дека ние сме долго време членка на ЕУ, РС Македонија е кандидат а не ние и тие се оние кои треба да се реформираат. И ако успеат да го направат тоа, ова достигнување ќе биде во интерес на нив, на Бугарија и на ЕУ во целина.

„Бугарскиот пристап е практично ист како рускиот пристап кон Украинците, кои мора насилно да се убедат дека се еден народ со Русите.

Во прилог на горенаведеното тврдење, неодамна на социјалните мрежи кружеше анонимна слика, која претставува табела со две колони, на која се претставени руските и бугарските барања и односот на Русите кон Украинците и Бугарите кон Македонците. Од првите неколку редови е јасно дека споредбата со руската позиција кон Украина е сосема несоодветна. Наводите дека го негираме постоењето на Македонците, нивната држава, нивното право да го нарекуваат својот јазик како што сакаат, одамна се разоткриени како целосно невистинити манипулации.

Разликите меѓу историскиот развој на Украина и РС Македонија, меѓу сегашното ниво на развој на нивните два народи, меѓу нивните билатерални односи со соседите се колосални и јасно видливи за секој трезен човек, како и изворот на оваа наводна споредба. Но, најважно е што, за разлика од оној на сатрапот Путин, нашиот поглед на историјата се заснова на илјадници документарни извори и е поддржан од целата светска историографија.

„Бугарија е изолирана во својата позиција од другите европски земји“.

Бугарија воопшто не е изолирана. Пред неколку недели, на 6 април 2022 година, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен дојде во Софија да ја покаже својата поддршка за нашата земја и го одобри Планот за закрепнување. На директно прашање од медиумите што мисли за нашата позиција за вето, таа рече дека верува во владата и дека двете страни ќе можат да ги решат своите билатерални прашања. Ова е јасна и целосна поддршка за нашиот став. Ако не, таа лесно можеше да даде политичка изјава дека силно се надева на компромис за решавање на спорот или дека треба да се гледа целокупната слика наместо ситните спорови од соседството или дека смета дека РС Македонија е целосно подготвена и повикува за што побрз почеток на преговарачкиот процес итн. Но, таа не го направи тоа, туку ја поддржа Бугарија. Да не заборавиме дека Бугарија е полноправна членка на семејството на ЕУ, а не земја кандидат и не може да биде изолирана.

„До 2019 година, мнозинството Бугари беа за членство во РСМ, но поради протестите против владејачката партија, една од партиите во коалицијата стави вето и оттогаш започна нашата решеност да ја спречиме Македонија од преговорите.

Не е точно дека дури во 2019 година идејата за вето беше наметната од тогашниот вицепремиер. Министерот за надворешни работи Младенов уште во 2012 година го воведе терминот „црвени линии“ во врска со претстојното декларирање на ставот на Бугарија за прашањето за членството на Македонија во ЕУ. Потоа почнаа нападите против нас и од Скопје и преку нивната петта колона во Софија. Имаше јавна расправа, со анкета во весникот Капитал, која јасно покажа дека и тогаш 2/3 од народот ги поддржаа овие црвени линии. Токму поради нив со години се одложуваше потпишувањето на Договорот од 2017 година, кога конечно беа прифатени од Македонија. 5 години подоцна гледаме дека ниту едно од ветувањата не е исполнето, а имаме само платена клеветничка кампања против Бугарија, како и неверојатен говор на омраза. Ова е причината што во изминатите години поддржувачите на тврдата политика кај нас се искачија на над 80%, а исто така и да се наметне самото вето.

„Бугарските барања утврдени во Рамковниот став и Декларацијата на Парламентот од 2019 година. тие немаат место на патоказот за членство во ЕУ, ниту треба да бидат услов за почеток на преговорите“.

Има лесно и брзо остварливи барања, а има и такви за кои ќе треба долго време. Заедничко им е тоа што Скопје не мрдна со прст да почне да ги спроведува. Имаме договор веќе 5 години, според кој, освен што испраќањето на многу задоцнета нота до ОН, апсолутно НИШТО не е направено. Немаме причина да се надеваме дека евентуален почеток на преговори нешто би променило, напротив. Ова само би ги охрабрило тамошните бугарски мразачи, дека ги победиле „бугарските фашисти“, дека ЕУ е на нивна страна и би ја зголемиле платената кампања за клевети против нас со парите од ЕУ фондовите, силно поттикнати од нивниот команден центар во Белград. И додека отворените прашања може да изгледаат билатерални на прв поглед, во реалноста тие се тесно поврзани со пристапувањето во ЕУ. Сите тие се поврзани со недостатокот на демократизација, недостатокот на реформи на тоталитарното србокомунистичко наследство, неисполнувањето на копенхашките критериуми и целосното неразбирање на клучните европски вредности. Наша должност е како членка на Унијата да не помогнеме во истата да се внесат нови проблеми, руски „тројански коњ“, нереформирана и неподготвена држава. Тоа мора постојано да им се објаснува на нашите партнери од ЕУ за да се разбере природата на проблемот и да се заштитат нашите интереси, а не оние на земја која не го ни започнала преговарачкиот процес, туку се обидува да ја уценува целата ЕУ. Нека исполнат барем некои наши едноставни барања и нека покажат волја и јасен план за исполнување на другите, па потоа да размислуваме за понатамошно преговарање.

„Зборувањето за бугарските политичари во насока на задржување на нашата национална позиција дополнително го зацврстува македонското јавно мислење и затоа, дури и да сака, ниту еден македонски политичар не може да стори ништо за да ги исполни нашите барања“.

Со текот на годините, само политичарите од партијата ВМРО-ДПМНЕ ги ескалираа тензиите. Сите останати во тие десет години зборуваат со нормален, цивилизиран тон. Многу насмевки и прегратки имаше и пред камерите со македонските управници. Денеска и нашите политичари се исклучително добронамерни и проактивни, а само некои претставници на партијата ИТН, за жал, ја преминуваат границата на добрите манири. Не може да стане збор за ширење јазик на омраза кон Македонците во Бугарија, особено на позадината на институционализираната омраза кон сè што е бугарско од другата страна на границата.

За да не бидеме неосновани во овие тврдења, ќе изнесеме неколку факти како пример: во Бугарија не сме го палеле многу пати македонското знаме; Бугарските државни службеници не нарекоа македонска министерка „кучка“, не изразија на телевизија желба да покажат среден прст на РСМ, не апелираа сите Македонци да бидат репатрирани; Бугарски новинар не урнаа македонски воен споменик; Бугарите осквернавија македонските надгробни споменици и споменици; во бугарските медиуми нашите соседи не ги нарекуваме „татари“, „фашисти“, „цигани“ или други навредливи квалификации; во бугарските учебници не пишува дека Македонците се некое дивјачко варварско племе кое само се обидува да не нападне и ограби; за време на пописот кај нас никој не оди да ги малтретира оние што се чувствуваат Македонци; бугарските власти никогаш не запреле македонски книги на граница; во Бугарија не се отпуштаат луѓе поради изразување сочувство за Македонија; во Бугарија за само 3 месеци не се пријавени над 10.000 публикации со говор на омраза против Македонија; во Бугарија не се објавуваат јавни списоци на истакнати Македонци, придружени со повици за нивно ликвидирање; во Бугарија на ѕидови не пишува „Македонци, умрете“ итн. Оваа омраза е всадена со децении преку сета репресивна моќ на тоталитарната Југославија и не беше предизвикана од говорот на бугарските политичари. Тоа е и основата на денешниот македонски идентитет. И се додека продолжува да се негува и лансира, не може да се прифати како нормалност во ЕУ.

„Барањето за говор на омраза не соодветствува со слободата на говорот, која е клучна европска вредност.

Слободата на говор не е апсолутна. Говорот на омраза е неприфатлив во ЕУ. Постојат специфични закони во повеќето земји – од забрана за пофалби на тоталитарните идеологии, до криминализирање на негирањето на историските факти, до неодамнешните ограничувања за војната во Украина. Во ЕУ не можеш да го мразиш и навредуваш соседот, едноставно е.

Барањето за промена на учебниците не е адекватно, бидејќи, на пример, Бугарија беше окупатор, а ако беше со Германија, тогаш има причина да не нарекуваат „фашистички окупатор“.

Царство Бугарија не била фашистичка држава, ниту имала фашистички режим. Тоа се инсинуации на комунисти и македонисти. Што се однесува до окупацијата – окупатори се Германија и Италија, Бугарија е администратор на дел од овие земји. Тоа јавно го призна дури и поранешниот македонски премиер Заев. Секој трезен човек може на интернет лесно да најде видеа и фотографии од пречекот на бугарските војници во Македонија, како и податоци за процентот на ангажирани локални луѓе во администрацијата кои, според титоистите, се „самоокупирале“.

„Бугарите не можат да бидат впишани во Уставот на РСМ“.

Ова прашање е исклучително тешко за Македонците, бидејќи немаат рационален аргумент на принципиелен начин да го негират нашето барање. Затоа почнаа грдо пазарење со судбината на луѓето. Прво, тие ветија дека ќе го направат тоа речиси веднаш, како прв услов. Потоа им текна колку е саат и се повлекоа, бидејќи новиот премиер Ковачевски се пофали дека го нема потребното парламентарно мнозинство за оваа цел. Тоа е ноторна глупост, бидејќи ако е точно дека повеќето партии во нивниот парламент се против заштита на правата на некои граѓани со овој козметички амандман, станува јасно дека РС Македонија не ги исполнува основните критериуми и не е подготвена за ЕУ. Затоа, министерот Османи на крајот едноставно најави дека нивниот Устав ќе се менува, но не веднаш, туку дури по почетокот на преговарачкиот процес. Згора на тоа, без да се прецизира кога – по еден месец, година или десет години?

„Барањето за заштита на правата на Бугарите со нивно внесување во Уставот е разумно, но нема начин како да се гарантираат нивните од македонските институции.

Нашето барање (кое е дел од пакетот 5 + 1) е Бугарите да се вклучат во преамбулата на македонскиот Устав како државотворен народ во РС Македонија, заедно со останатите наведени „делови од народите“ (Власи, Албанци итн. .). Со тоа ќе се постигнат две главни цели. Прво, ќе се сруши еден основен постулат на македонизмот – дека во Северна Македонија нема Бугари и никогаш не би можело да има, затоа што Македонците отсекогаш биле сосема поинаков народ од нас. Факт е дека мнозинството македонски граѓани денес немаат бугарски идентитет и се дефинираат како етнички Македонци.

Меѓутоа, кога нивната држава официјално ќе признае дека меѓу нив живеат Бугари со кои немаат никакви културни или јазични разлики, тогаш сè повеќе луѓе ќе почнат да се прашуваат како е тоа можно ако зборуваме за сосема одвоени народи? Второ, на Бугарите ќе им биде дадена институционална заштита, рамноправно со другите националности таму, и тие ќе можат да држат позиции по квота, да учат бугарски јазик, да организираат бесплатни културни настани, да можат да заземаат позиции во полицијата и армијата, да има графа „бугари“ на пописот, да има медиуми и книги на бугарски и можеби најважно – да има колективна правна заштита како вистинска постоечка и признаена етничка група. За разлика од сегашната ситуација, во која, како што рече претседателот Пендаровски, „ако Бугарин има проблем со малтретирање од страна на државата, може да ја тужи во Стразбур“.

„Барањето за вклучување на Бугарите во Уставот на РСМ ќе доведе до реципрочно барање за признавање на македонското малцинство во нашата земја.

Прво, ние сме членка на ЕУ и нема потреба да го менуваме нашиот Устав доколку некоја земја кандидат има некакви претензии. Второ, како и многу други европски земји, решивме да даваме само индивидуални права на нашите граѓани, а не колективни права на етничките малцинства и никој не може да не принуди да го промениме нашиот избор. Да го направеше истиот избор РСМ, наместо да се дефинира како мултиетничка држава, немаше да можеме да бараме посебни права за Бугарите таму. Трето, кај нас „ОМО“ не може да биде регистрирана поради сепаратистичките цели во својот статут, што е сосема разумно – во Бугарија не е дозволено здружување на етничка, расна или сепаратистичка основа. Четврто, РС Македонија во повеќе наврати писмено се откажа од малцинските и територијалните претензии кон нас, но продолжува да кокетира со ОМО и слични квазиорганизации. Но, ова е провокација и кршење на Договорот за пријателство и добрососедство, што скопските власти го прават спротивно на преземените обврски. Бугарија мора да го сврти вниманието на ЕУ на овој проблем и да го санкционира нивното однесување.

Тоа се, генерално, новите столбови на македонистите, со кои овие „независни“ експерти и аналитичари упорно се обидуваат да не убедат дека треба да се укине ветото. Сепак, тие никогаш не можат да изнесат рационални аргументи зошто тоа би било правилно, ниту пак можат точно да наведат како ќе бидат заштитени нашите интереси ако дозволиме тоа да се случи. Затоа што вистината е една – навистина нема причина Бугарија да подлегне на притисокот за брз влез на РС Македонија во ЕУ без потребните реформи, што беше услов за сите други веќе примени земји. Тоа не би било добро за самата ЕУ, но, како што веќе рековме, во голема мера ќе им служи на интересите на Белград и Москва. Затоа, единствена шанса за РС Македонија да се оттргне од орбитата на руското влијание е да биде принудена да ги спроведе неопходните реформи, едноставно затоа што тоа се условите за пристапување во ЕУ, утврдени во Договорот за стабилизација и асоцијација со ЕУ, Европската повелба за човекови права и Копенхашките критериуми. Европската унија нема корист од приемот на нова земја-членка која ги крши правата на нејзините граѓани, не ги почитува нејзините меѓународни договори, не раскинала со своето комунистичко минато и не сака да развива добрососедство.

*КСМ – Кружок на софијските македонисти. Неформален (сеуште) круг на поддржувачи на антибугарската политика на официјално Скопје, кои жестоко се борат за укинување на „ветото“ и влез на РС Македонија во ЕУ, заедно со признавањето на сите србокомунистички постулати за „милениумската посебност“ на „македонскиот народ“ и „македонскиот јазик“.