Книгата „Минимум хуманост“ изнесува непознати факти за спасувањето на бугарските Евреи

Во книгата „Минимум хуманост. Ќустендилската акција за спасување на бугарските Евреи“, авторот доц. д-р Ангел Џонев го изнесува своето гледиште за настаните околу спасувањето на бугарските Евреи во Ќустендил, кое се базира на досега непознати документи, јавува БГНЕС.

„Повеќе од 20 години се занимавам со прашањето за спасување на бугарските Евреи од едноставна причина: како кустос во Регионалниот историски музеј, го започнавме и го реализиравме проектот Куќа-музеј на Димитар Пешев. Ова се случи пред 20 години. Како резултат на нашите напори беше собран огромен материјал – документи, движни културни вредности, предмети кои се изложени на поставката во музејот. Како резултат на нашите напори, беа собрани значителни докази за ќустендилската акција за спас на бугарските Евреи. Сето тоа ме направи амбицира да го изнесам моето гледиште на оваа тема, по сериозна подготовка во последните неколку години“, вели Џонев во интервју за БГНЕС по претставувањето на неговата нова книга.

Д-р Џонев посочи дека дополнително барал документи, освен во централните и регионалните складишта, туку и од некои специјализирани складишта како што е Комисијата за досиејата.

„Врз оваа основа се моите заклучоци поврзани со Ќустендилската акција за спасување на бугарските Евреи од почетокот на март 1943 година. Акт што има значителни последици – и во тоа време и во сегашноста, со влијанието што го оставил“, објасни тој. .

Авторот раскажува дека во Ќустендил во првите денови на март 1943 година, локалните Евреи се обратиле за помош кај своите сограѓани и јавни личности од Ќустендил, свесни за судбината што ги чека – нивната депортација надвор од границите на Царството Бугарија.

„Тие се потпираат на своите пријатели, а одзивот кај ќустендилската јавност доаѓа од тројца ќустендилчани – Асен Суичмезов, Владимир Куртев и Иван Момчилов. Тие ја формираат граѓанската делегација и заедно со народниот пратеник Петар Михалев заминуваат за Софија и му се обраќаат на Димитар Пешев, потпретседателот на Собранието. Како резултат на нивните напори и убедување на група народни претставници, 7 пратеници застанале против министерот за внатрешни работи Петар Габровски и го принудиле да ја запре депортацијата на Евреите од Царство Бугарија“, истакна тој.

Историчарот рече дека тоа се кобните настани од 9 март 1943 година кога биле спасени илјадници човечки животи, а во основата на тоа била Ќустендилската акција за спас на бугарските Евреи.

„Тоа е неизбежен момент што го става Ќустендил на картата не само на нашата земја, туку и на картата на светот по својата хуманост“, нагласува Џонев.

Тој посочи дека неговата цел е да најде повеќе извори за да направи веродостојно читање на настаните, на она што се случувало во тоа време.

„Во повеќето случаи, истражувачите од разбирливи причини ги користеа сеќавањата на учесниците во тие значајни денови, но јас се трудев да најдам повеќе документи – некои малку познати, па дури и непознати за историската наука“, нагласи тој.

„Ако некој мисли дека историската работа е досадна и се состои само од прашина, многу се лаже. Историската наука е динамична, исто како што е динамична и музејската работа“, додава историчарот.