Петков, прашај во Скопје колку пати ја осквернавија Мара Бунева

//

Пишува: Росен Тахов

Во 1928 година, среде Скопје, Мара Бунева ја извршува смртната пресуда врз бугаромразецот Велимир Прелиќ. Потоа ја свртува цевката на револверот кон самата себе. На мостот на реката Вардар има спомен плоча посветена на Мара Бунева, која многу пати била сквернавена од страна на македонисти србомани.

Нема статистика колку точно пати плочата била кршена и сквернавена. Ја кршеле со чекан, ја полевале со боја… Во 2014 г. неколку „јунаци“ дури мочале врз плочата.

Би било добро Кирил Петков при посетата да биде информиран за тоа прашање. Случајот со Мара Бунева е рецидив кој нема аналог во светската историја.

Кога паднал под куршумите на Бугарката, Велимир Прелиќ бил крунисан со мрачна слава. Роден е во Сеница, Нови Пазар, Санџак, тој завршил гимназија во Скопје и правен факултет во Белград. Бил гувернер а во 1924 година бил назначен за правен советник во Скопската жупанија.

„Прелиќ многу добро ги познавал состојбите и луѓето во Македонија и му задал страшни удари на Македонскиот револуционерен комитет“, пишува белградскиот весник „Време“.

Прелиќ има многу злосторства, но својот талент како инквизитор го развил со полна сила за време на Скопскиот студентски процес. Само затоа што имале бугарски национален идентитет, 20-ната обвинети биле подложени на средновековна тортура. Иван Михајлов сведочи:

„По негова наредба на Чучков му ја стегале главата, на Борис Андреев му ги истегнале мускулите со јаже, Нецев го закопале до вратот во гроб на турските гробишта Гази-Баба, Чкатров го изнесле пред отворен гроб со револвери насочени кон него. На Чучков му се кршени рацете со штици меѓу прстите (од кои рацете отекуваат), Петар Хаџипанзов проплукал крв итн итн., а да не зборуваме за Ѓузелев кој бил претепан и однесен кај Вардар за да биде фрлен во него.. .“

На 10 декември 1927 година студентите биле осудени на тешка работа. Но, пресуда донесува и ВМРО. За главниот инквизитор – смрт! Деновите на Прелиќ се пребројани, бидејќи неговата казна е со име на жена. Револуционерите ја предлагаат Мара Бунева за извршител на смртната казна.

Родена 1901 година во Тетово, завршила гимназија и стопанска школа. Нејзиниот брат Борис Бунев ја посветил на македонското движење. По Првата светска војна Мара неколку пати ја минувала границата со конспиративни задачи.

Во Скопје отворила кројачко студио за да се инфилтрира во високото српско општество. Од истите причини таа изнајмила стан од истакнатиот трговец Хаџи Ристиќ, кој бил сосед на Велимир Прелиќ. Неговата сопруга дури и нарачувала облека од Бунева.

„Те молам, братко, испрати ми 1.500 динари телеграфски. Ми требаат да платам некои долгови кои не сакам да останат неплатени“, пишува Мара на својот брат Борис во пресрет на атентатот. Таа е свесен за својот крај, чека само погоден момент за да ја изврши казната.

Еднаш Бунева се прикрадува во дворот на соседот да постави заседа. Меѓутоа, братот на Прелиќ ја забележува. „Што сакате, госпоѓо Маро?“, ја прашува тој. Бугарката одговара дека бара изгубена кокошка.

Друг пат Мара дознала дека високи српски функционери се собрале во кафеана. Се честеле генералот Томиќ, градоначалниците Видовиќ, Матковиќ и други функционери. Во друштвото бил и Велимир Прелиќ.



Бунева го фаќа револверот, го наполнува и оди во ресторанот. Влегува внатре со раката во чантата, каде што го држи оружјето. Излегува дека доцнела, тие веќе биле заминати.

Бесна, таа го фрли пиштолот и ми рече да го сокријам, откако излезе на улицата за да се фотографира со желба засекогаш да се зачува споменот за нејзиниот гнев“, напишала нејзината сестра Нада во својот дневник.

Бунева планирала казната да ја изврши на Јордановден за време на ритуалното фрлање на крстот во Вардар. И овој обид пропаднал.

Мара Бунева имала историски начин на размислување – сакала да го повтори она што го направила Шарлот Корде. Француската егзекуторка го убила Жан Пол Марат на 13 јули 1793 година. Истиот фатален број го избира и Бугарката.

На 13 јануари 1928 г. напладне Велимир Прелиќ ја напушта зградата на жупанијата и тргнува кон својот дом. Мара Бунева го пресретнува на улицата „Војвода Путник“ пред печатницата „Стара Србија“. Во нејзината рака светнува нов пиштол Маузер.

Точно од еден метар, според заколната дистанца на македонските револуционери, пукала еднаш, а потоа уште два пати за секој случај. Прелиќ паѓа на тротоарот.

Бунева трча кон блискиот мост на Вардар. По неа се спуштаат телохранителот на адвокатот и случаен џандар. Таа се обидува да скокне во реката, но во истиот момент ја фаќаат. Тогаш таа ја врти цевката на пиштолот кон себе и пука во сопствените гради.

Години подоцна, албанскиот телохранител признава: „Оваа жена беше машка жена, но беше и инсафлија (човек) – затоа што можеше да ме убие и мене“.

Сè уште живи, Прелиќ и Бунева биле пренесени во воената болница. Алармиран е Белград, од каде со авион пристигнува лекарот на кралот, генерал Костиќ.

„Зошто го убивте Прелича, госпоѓо Мара?“, прашува тој. „Дали е Прелиќ мртов?“, одговара таа со прашање.

Кога докторот и кажува дека се уште дише, Бугарката вели: „Ја сакам татковината и умирам за неа.“ Потоа умира.

„Еве ова е жена!“ извикува зачудениот генерал.

Петков прашај ги дали уште ќе мочаат врз Мара Бунева. Ќе си ги одврзуваат ли гаќите, откако ќе ги пуштиме во Европа?

Претходна статија

(Видео) Терзиев: „Нема како македонскиот идентитет да се заснова на антибугаризам“

Следна статија

Каталог на глупостите

Најново од Истакнато