СИТЕ ТЕЖНЕЕМЕ КОН „СЛОБОДА“, НО ШТО ВСУШНОСТ ПРЕТСТАВУВА СЛОБОДАТА?!

Слободата е состојба, а секоја состојба е временски конечна. Никој не е слободен во текот на целиот живот. Напротив постојат многу животни ситуации во кои поединецот чувствува дека неговата слобода е загрозена и дека некои одлуки и акти ги носи односно врши под влијание, надворешни притисоци, закани, уцени, а некогаш и приндуи.
Во својата книга „Бегство од слободата“ Ерих Фром потенцира дека човекот ја разбира слободата само додека го има моментот на „слобода“ од и „слобода за“.

Тоа значи дека слободата има смисла и значење во човечкиот живот само додека човек има конкретно попречување на неговата слобода, односно нешто кое го држи во поробена состојба (на пример робот – неговиот господар) и додека тежнее да се ослободи од тоа за некоја друга цел (на пример да стане слободен и да може своите деца да ги праќа на училиште).

Слободата според фројдо-марксистот – Фром е можна да се дефинира, доживе, разбере и добие смисла само во рамките на таа отсечка – како „слобода од“ и „слобода за“.
Временски во таа отсечка слободата се наоѓа во перманентна сегашност, бидејќи тоа „од“ се однесува на состојба која била предизвикана во минатото, додека тоа „за“ е надеж, мотивација, тежнение и слика кон иднината.

Монотеистичките религии исто така на автентичен начин се занимаваат со темата за човековата слобода и тие сметаат дека таа му е дадена на човекот за да може да одлучи да тргне кон Божјиот пат, но „слободата“ како концепт во христијанството игра голема улога и во оправдување на прашањето за „злото во светот“.

Сепак постојат неколку општи карактеристики и општа согласност околку тоа што значи слободен човек:

Слобода не е отсуство на надворешна пречка

Најзастапено мислење е дека „слобода“ е да се прави што се сака. Во суштина тоа е многу опасна дефиниција за слободата.

Слободата не значи отсуство на надворешни пречки, туку добро познавање на средината во која поединецот припаѓа, сите правила, структури и норми на организација и способност тие да се разберат, менуваат, надоградуваат, унапредуваат и ревреднуваат.

Услов еден човек да е слободен значи да има „знаење“ за работите кои ги опкружуваат, а знаењето ќе му помогне да ги владее работите околу себе, наместо тие да му причинуваат „страв, потиштеност и угнестеност – што се чувства на неслободни луѓе“.

Организацијата значи слобода

Веројатно сте читале книга или сте гледале филм кога поединец или цела група по некоја авионска несреќа или несреќа на брод ќе се најде/ат на пуст остров каде што нема никакви правила.

Ако дефиницијата за слобода како отсуство на секакво правило е точна, тогаш тие луѓе треба да слават кога ќе дојдат во средина каде што може да прават што сакаат и нема институции, други луѓе, заедница, судови или затвори што ќе го санкционираат или наградуваат нивното однесување.

Сепак, човекот има потреба да функционира во структура, норма, правило и организација. Ако правила некаде не постојат, тогаш човекот ги создава и се придржува до нив исто како кога би имало институција која би го контролирала спрведувањето на правилата.

Кога млад брачен пар создава ново семејство во нов дом, не се прилагодува на правила кои веќе постојат, туку создава свои и нови правила и секој од членовите се придржува до воспоставената форма на функционирање.

(Целата колумна прочитајте ја во Мој збор)

Автор: м-р Магдалена Стојмановиќ