„Така создадениот систем за пишување и граматичкиот систем поврзан со него се БУГАРСКИ, а не словенски“

Facebook статус на Александар Стојанов/Клуб Z

На 24 мај го празнуваме Денот на светите браќа Кирил и Методиј, на бугарската азбука, просвета и култура и на словенската книжевност. Празникот се одбележува свечено во целата земја.

Александар Стојанов објави исклучително интересен текст со образовна цел. Во него меѓу другото пишува:

“Помалку од четврт век по воведувањето на глаголицата, станува јасно дека овој писмен систем не одговара на карактеристиките на јазикот што се зборува во Бугарија (што е нормално, имајќи предвид дека е разработен за денешна Чешка), што наметнува во Преславската школа да се создаде нов, бугарски писмен систем, наречен во чест на св. Константин Кирил – Кирилица.

Во нејзиното создавање учествуваат учениците на Светите браќа, бугарските книжевници и, многу веројатно, лично кнезот Симеон. Така создадената писменост и поврзаниот со неа граматички систем се БУГАРСКИ, а не словенски. Токму овој БУГАРСКИ писмен систем ќе се прошири на териториите околу Бугарија во периодот X–XI век…”

Еве го и целиот текст:

“Бидејќи се приближува 24 мај, да разјасниме неколку важни работи:

Кирил и Методиј се „Ромеи“ (Римјани, Византијци), чија задача е да создадат писменост за словенското население во Велика Моравија. Нивниот татко – Лав, е истакнат ромејски службеник и воен. Самиот Методиј служел долги години во ромејските тематски војски, вклучувајќи и како „воен аташе“ меѓу словенските племиња што живееле во географската област Македонија. Мајката на браќата е од локално словенско потекло, од племињата што живееле на периферијата на тогашните ромејски територии. Во времето на раѓањето на светите браќа (815, 827 г.), териториите на соодветните племиња сè уште не биле присоединети од Бугарија. Во тоа време, бугарските територии се протегале на југ до областа на Сердика (Софија).

Кирил и Методиј никогаш не дошле во Бугарија, која во периодот на нивната дејност била непријателска земја спрема Источното Римско Царство. Тие патувале низ Хазарија, Абасидскиот калифат, Италија, Велика Моравија и Панонија и поминувале низ териториите на источните Франки. Кирил знаел неколку јазици – грчки, латински, хебрејски, арапски и својот мајчин, западнословенски дијалект.

Кирил и Методиј успешно го бранеле во Рим и Цариград правото на одделните народи да го исповедаат христијанството на свој јазик, што, заедно со нивната мисионерска дејност, ги прави светци со општоевропско значење.

Глаголицата, создадена од Солунските браќа околу 855 г., е донесена во Бугарија во 885 г. од учениците на браќата и служела како основа за создавање на Охридската книжевна школа, а потоа и на Преславската. Борис буквално ја украл писменоста од Ромеите, за кои стекнувањето на Бугарите со сопствена писменост било исклучително несакано. Византија се надевала дека ќе ја асимилира Бугарија преку грчкиот јазик.

Помалку од четврт век по воведувањето на глаголицата, станува јасно дека овој писмен систем не одговара на карактеристиките на јазикот што се зборува во Бугарија (што е нормално, имајќи предвид дека е разработен за денешна Чешка), што наметнува во Преславската школа да се создаде нов, бугарски писмен систем, наречен во чест на св. Константин Кирил – Кирилица. Во нејзиното создавање учествуваат учениците на Светите браќа, бугарските книжевници и, многу веројатно, лично кнезот Симеон. Така создадената писменост и поврзаниот со неа граматички систем се БУГАРСКИ, а не словенски. Токму овој БУГАРСКИ писмен систем ќе се прошири на териториите околу Бугарија во периодот X–XI век и ќе биде прифатен од тие народи како основно средство за запишување на соодветните јазици. Истовремено, глаголицата, отстранета во Моравија од германското духовенство, е пренесена во Хрватска и Босна и се користи од тамошните католици до крајот на средниот век, бидејќи е компатибилна со нивниот западнословенски дијалект.”