| |

Условите на ЕУ за Западен Балкан: Добрососедство, реформи и крај на величањето на воените злосторници

Лидерите на државите од Европската Унија ќе стават акцент на добрососедските односи, почитувањето на меѓународните договори и забрзувањето на реформите во Западен Балкан на претстојниот самит на 25 ноември. Брисел ќе инсистира и на целосно почитување на европските вредности, вклучително и на прекин на величањето на воените злосторници и негирањето на геноцидот, пишува БГНЕС.

Ова произлегува од нацртот на завршната декларација. Се очекува документот да биде усвоен на крајот од средбата.

Европските лидери ќе инсистираат на спроведување на сите договори постигнати во дијалогот меѓу Белград и Приштина со посредство на ЕУ.

„Поддршката во рамките на Инструментот за реформи и раст за Западен Балкан (Планот за раст) е условена со конструктивното учество на партнерите, мерливиот напредок и опипливите резултати во нормализирањето на нивните односи“, се наведува во нацрт-декларацијата.

Дијалогот меѓу Србија и Косово со години е во застој. Лидерите на двете држави не одржале средба од септември 2023 година. Високата претставничка на ЕУ за надворешна политика Каја Калас, која ја презеде функцијата во декември 2024 година, досега не била домаќин на ниту една средба на високо ниво.

Првично, како причина за отсуството на разговори се наведуваше внатрешнополитичката состојба во двете земји. Косово помина низ речиси двегодишна институционална криза, додека Србија беше зафатена од масовни протести по уривањето на настрешницата на железничката станица во Нови Сад, при што загинаа 16 лица.

По стабилизирањето на институциите во Косово и предвремените парламентарни избори во Србија, на кои победи Студентската листа, ЕУ ќе се обиде да го обнови дијалогот по формирањето на новата српска влада.

ЕУ повторно ќе го осуди величањето на воените злосторници

Во завршната декларација, европските лидери ќе ја нагласат потребата државите од Западен Балкан да ги почитуваат европските вредности и принципи не само со зборови, туку и на дело, особено во однос на злосторствата извршени за време на војните во 90-тите години.

„Секое величање на воени злосторници, негирање на геноцидот и ревизионизам се спротивни на најосновните европски вредности“, се наведува во нацртот.

Државите од регионот ќе бидат повикани да поттикнуваат култура на почит и солидарност со сите жртви, како и да ги почитуваат одлуките на меѓународните и националните судови за воени злосторства.

Во документот се нагласува дека инклузивната регионална соработка, помирувањето и добрососедските односи остануваат клучни за градењето заедничка иднина. Истото важи и за добросовесното спроведување на меѓународните договори со конкретни и опипливи резултати.

Потребни се дополнителни решителни напори за зајакнување на регионалната стабилност и изнаоѓање конечни, инклузивни и обврзувачки решенија за билатералните и регионалните спорови што произлегуваат од наследството на минатото, во согласност со меѓународното право.

Меѓу нерешените прашања се Договорот за сукцесија на поранешна Југославија, случаите на исчезнати лица и воените злосторства.

Посебен дел од декларацијата е посветен на усогласувањето на надворешната политика на земјите од Западен Балкан со Заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ, вклучително и спроведувањето на санкциите и спречувањето на нивното заобиколување.

Европските лидери ќе ги поздрават партнерите што постигнале целосна усогласеност со европската политика и ќе ги повикаат останатите да го следат нивниот пример.

Црна Гора можеби последен пат ќе учествува како кандидат за членство

Претстојниот самит ќе се одржи околу половина година по средбата во црногорскиот град Тиват.

Црна Гора, која се смета за најверојатната следна членка на Европската Унија, веројатно последен пат ќе учествува на форумот ЕУ – Западен Балкан со статус на земја кандидатка.

Земјата интензивно работи на затворањето на сите преговарачки поглавја, а се очекува преговорите за членство да завршат до крајот на 2026 година. Потпишувањето на договорот за пристапување се предвидува најрано во јуни 2027 година, кога Црна Гора ќе добие статус на земја што пристапува кон ЕУ.

Во завршната декларација, европските лидери ќе потврдат дека сè понестабилната геополитичка состојба ја нагласува потребата од единство меѓу ЕУ и Западен Балкан. Меѓу главните предизвици се руската агресија врз Украина, конфликтите на Блискиот Исток и засилената глобална конкуренција.

„Повторно ја изразуваме нашата целосна и недвосмислена посветеност на перспективата за членство на Западен Балкан во ЕУ. Иднината на Западен Балкан е во нашата Унија. Проширувањето е реална можност што треба да се искористи“, се вели во нацртот.

Проширувањето е определено како геостратешка инвестиција во европскиот мир, безбедност, стабилност и благосостојба.

Државите од регионот ќе бидат повикани да ги забрзаат решителните реформи и да ги исполнат обврските неопходни за нивниот напредок кон членство.

Истовремено, европските лидери ќе нагласат дека и самата Европска Унија треба да ги забрза сопствените подготовки и неопходните реформи за функционирање на проширена Унија.

Слични Објави