(Видео) Доц. д-р Георгиев: Илинденско-Преображенското востание е борба за слободата на македонските и тракијските Бугари

„Тоа е востание за слобода на македонските и тракиските Бугари, кои останале под власта на Отоманската империја по 1878 година. Но слободата е многу апстрактна работа. Во конкретниот случај, слободата има свои рамки, и тоа е повикот за автономија – по моделот на Источна Румелија, каква што била пред соединувањето со Кнежевството. Понатаму, дали таа автономија ќе продолжи да се развива, дали ќе се оди кон обединување, како што било во 1885 година – востаниците тоа го оставиле за иднината“, изјави историчарот доц. Георги Георгиев во саботното издание на „Бугарија сутрин“ на Bulgaria ON AIR.

Вмешување на големите сили

26.000 востаници се спротивставуваат на 350.000 војска.

„Оваа бројка е добиена со механичко собирање. За секоја битка се собира колку учествувале од страна на востаниците и колку од османската страна. Бројките се приближни, не се баш толку, но соодносот е приближно таков. Наместо 26.500, реалната проценка би дала можеби околу 15-16.000 луѓе, а кај Османската армија – околу 230-250.000. Но соодносот останува и тие бројки воопшто не се мали. Се работи за една востаничка војска што војува со редовна, модерна армија скоро 4 месеци“, додава доц. Георгиев во етерот на Bulgaria ON AIR.

Според него, Илинденско-Преображенското востание и Априлското востание се суштински различни по концепција.

„Ако Априлското востание имало како цел директен судир со Отоманската империја, предвидуваше крваво задушување, бугарски ужаси и тогаш да интервенираат Големите сили, да се даде повод на Русија – состојбата не била таква кај илинденците и преображенците. Тие многу добро знаеле дека меѓународната политичка ситуација не била како во 1876 г. Тука целта била да се дестабилизира империјата, да се држи колку што е можно подолго во состојба на анархија и да се предизвика интервенција еднаква на востанието“, коментира гостинот.

Учествуваат и Власи, и Албанци

Тој потсети дека процесот на реформирање на Македонија започнал по 1903 година.

„Почнал многу бавно, многу тешко, многу површно, но сепак се случувал. Имало колективна интервенција на Големите сили во работите на Отоманската империја по македонското прашање. Не можеме да зборуваме дека 100% од востаниците биле Бугари. Имало извесен број Власи, Албанци, но може да се каже дека доминантниот облик на востанието биле Бугарите. И тие Бугари биле организирани 10 години. Ако Априлското востание се организираше за многу кратко време и – што биде, нека биде – тука се работеше за нешто многу поголемо, многу позначајно“, подвлекува историчарот.

Доц. Георгиев додава дека тогаш Отоманската империја почнала да го зголемува притисокот врз населението – афери, провали, се барало оружје

„Или таа организација, што била градена 10 години, ќе била беславно расплетена од османската власт, или сè што било направено до тој момент ќе се ставело во рационална употреба – а револуционерната употреба е само една: револуција, востание, оружје. Улогата на Гоце Делчев е огромна“, категоричен е тој.