(Видео) Ралица Коларова: Со MПО ја продолжуваме борбата за слободна Македонија

Ми недостига духот на Бугарија. Мојата цел е да бидам одговорна пред споменот на моите предци и како нивен наследник да го продолжам нивниот пример во денешните услови во Америка.

Ова во специјално интервју за агенцијата БГНЕС го изјави Ралица Коларова – потомок на познатите македонски Бугари, војводата Стојан М’лчанков и функционерите на ВМОРО Никола Делиев и Никола Коларов. Таа беше делегат на 101-от Конгрес на Македонска патриотска организација (МПО) во Колумбус, Охајо. МПО е најстарата иселеничка организација, основана од македонските Бугари во 1922 година, чија цел е создавање на независна Македонија.

„МПО ми дава можност да се чувствувам горда на моите бугарски корени. Се надевам дека организацијата ќе стане она што беше пред 100 години – дека ќе добие популарност и поддршка од младите луѓе кои ќе ја реализираат нејзината цел и ќе помогнат да се заштитат правата на сите во Македонија, особено на Бугарите во Македонија, и да може го исполни она што е создадена“, рече таа.

Меѓу големите цели што Ралица Коларова си ги поставува е возобновувањето на клубот „Дамјан Груев“ во Индијанаполис, чиј претседател е таа. Според неа, важно е „повеќе луѓе да разберат за МПО, повеќе млади да разберат зошто е важно да го има МПО, што правеле нашите предци, зошто го правеле тоа и зошто им е важно да знаат кои се тие и кои се нивните корени“.

За своите предци Ралица со гордост вели дека „нивната крв тече во нејзините вени“, а решена е напорно да работи за продолжување на нивниот идеал – слободна и независна Македонија.

„Еден од моите предци е војводата Стојан М’лчанков, дури минатата година имаше филм за неговото дело – ова е мојот прадедо“, вели правнуката на познатиот македонски Бугарин. Ралица во својата приказна за БГНЕС откри малку познати факти од животот и делото на нејзините предци.

Стојан М’лчанков народот го опеал во повеќе од една песна од Неврокопско. Роден е на 14 октомври 1873 година во село Скребатно Неврокопско (денес Гоце Делчев). Црковниот одбор со стипендија го испраќа во бугарската машка гимназија „Св. Св. Кирил и Методиј“ во Солун. Во 1891-1895 година се вклучил во револуционерните активности на гимназијалците, каде се запознал со Дамјан Груев. Завршил гимназија, учителствувал во Демир Хисар и се борел за отворање на бугарска црква во Неврокоп. Во 1897-1903 година бил учител во Неврокоп и бил назначен за околиjски војвода. Со својата чета до 1903 година доставува оружје за подготовката на Илинденско-Преображенското востание. Се дружел со Даме Груев, Гоце Делчев, Борис Сарафов, Христо Чернопеев, поетот Пејо Јаворов и други членови на ВМОРО. Со својата чета учествувал во борбите кај селото Пирин, во нападот на гарнизонот во село Обидим, во селото Кремен и во борбата кај селото Горно Дрјаново. За да го спаси населението на селото Ковачевица, Неврокопско од погром, го спровел до границите на Кнежевство Бугарија.

„Го спасил населението на Ковачевица со тоа што го извел од селото пред да нападнат Турците“, вели Ралица.

Стојан се спријателува со Александар Стамболијски. Тој е непопустлив противник на постапките на Јане Сандански, особено по убиството на Иван Гарванов и Борис Сарафов од страна на Тодор Паница.

По настаните од 1908 година (познати како Младотурска револуција), се вратил како учител во Неврокоп и станал активист на Бугарскиот учителски сојуз. По предавство од страна на санданистите бил затворен во Солунскиот затвор и бил осуден на смрт. Казната подоцна му била заменета во доживотен затвор. Ја отслужувал казната во Смирна, островите Митилена и Родос.

Кога била објавена Првата балканска војна, се вклучил во Македонско-едринското ополчение. Заедно со четата на Стојан Филипов влегол и без жртви го ослободил Неврокоп. Како командант на чета во XIII кукушка дружина на Македоно-одринското ополчение учествува во Меѓусојузничката војна. Написот објавен од него во 1913 година по повод убиството на драмскиот војвода Михаил Даев на 28 октомври 1907 година ги разбеснува санданистите. Како член на Народната партија е избран за народен пратеник од Неврокопско во XVIII и XIX обични народни собранија. Како таков, тој ја иницирал изградбата на железницата Саран Беј (денес градот Септември) до градот Неврокоп. На пат кон состанокот на XIX Народно собрание, во областа Купена, на 22 април 1920 година, тој бил убиен во заседа.

За делото на ВМОРО работеле целото семејство М’лчанкови, братот Костадин, синовите Иван, Кирил, Александар. Во Солун неговата ќерка Димитрија ја викале Комитката, затоа што со чета одела од Неврокоп до Солун.

Денес неговиот спомен го чуваат потомците на војводата Стојан М’лчанков – тројца внуци и многу правнуци го носат неговото име.

„Друг мој предок е Никола Атанасов Делиев, исто така припадник на ВМОРО. Тој му бил зет на Стојан М’лчанков и мој прадедо. Бил комита во четата на Стојан М’лчанков. Бил градоначалник на Неврокоп во 1926 и 1932 година, а Неврокоп под негово раководство од ориентален се претворил во европски град“, вели Ралица Коларова за следниот познат претставник на нејзиното семејство.

Никола Атанасов Делиев е роден во 1886 година во село Огњаново, Неврокопско, во сиромашно селско семејство. Бугарската егзархија го испратила да учи во Бугарската семинарија во Цариград. Шест години добива солидна и сеопфатна обука: духовно-верска и светска. По Илинденско-Преображенското востание влегува во редовите на ВМОРО за да ја продолжи борбата за ослободување на Македонија. Се вклучил во четите на неговиот дедо Стојан М’лчанков и на Стојан Филипов.

Како градоначалник на Неврокоп подготвува нов урбанистички план. Се градат плоштади, канализација, електрификација, се градат нови улици, се гради бањата, зградата на општината. За тоа е потребно рушење на стари згради, штали итн. За да се избегнат обвинувања, улиците минуваат низ неговиот имот и имотите на неговите роднини. Сепак, тоа го чинело неговиот сопствен живот. Имотот на семејството Пенкови бил оштетен, подоцна тие станале активни комунисти и бараа смртна казна од Народниот суд. Никола Атанасов до крајот на животот останал без сопствен дом. Негови се зборовите: „Сè додека има вдовици без дом, ние немаме право да градиме за нас“.

За него личниот пример е најголемото достоинство за избраниот од народот функционер. Тоа го покажал и со помошта што ја пружил при сместувањето на бегалските семејства од Егејска и Вардарска Македонија.

9 септември 1944 година го затекна како касиер на Македонската банка и претседател на водниот синдикат. Оценувајќи ги претстојните настани и веројатноста да биде уапсен како припадник на ВМОРО и градоначалник, тој се сокрил во село Заградско Неврокопско. И покрај суровото мачење на кое била подложена неговата сопруга Митра, таа не го изневерила. Кога милицијата ја опколила куќата во која се криел, тој бил застрелан во ногата. Од 8 до 9 март 1945 година поради јавната дејност како градоначалник и членството во ВМОРО, бил обвинет во учество во дабничките масакри во 1925 година, за убиството на Јане Сандански и за учество во Втората светска војна.

На 15 март 1945 година бил осуден на смрт. Неговиот прв внук е роден по неговата смрт на 28 септември 1947 година (таткото на Ралица). Името го добил по неговиот татко Никола, традиција која денес ја продолжува и синот на Ралица, Николас.

Ноќта на 15 март 1945 година, од затворот одекнала моќната химна „Изгреј зора на слободата“. Стотици затвореници се простуваат од својот сакан Никола Атанасов. Казната е извршена во дворот на затворот. Бил изведен на носилки и убиен со копачи.

И до денес неговите наследници не знаат каде е неговиот гроб.

„Мој друг предок, кој исто така бил во редовите на ВМОРО, е Никола Коларов. Тој е единствениот бугарски новинар, кој му земал интервју на Махатма Ганди“, го започнува својот расказ Ралица Коларова за последниот од познатите борци од нејзината фамилија. Никола Коларов е чичко на нејзиниот татко и брат на нејзиниот дедо Кирил Коларов.

Роден е на 24 јануари 1902 година во градот Дупница. Семејството Коларови (Коларски) биле доселеници на почетокот на 20 век од селото Град Царевоселско (денешно Делчево во Република Северна Македонија). Во Дупница основал младинско културно-просветно друштво. Како негов претседавач бил делегат на Основачкиот конгрес на Сојузот на македонските младински културно-просветни организации во октомври 1923 година. По атентатот на ген. Александар Протогеров во 1928 година застанал на страната на Иван Михајлов. Во Париз го издавал весникот „Млада Македонија“ на француски јазик, орган на Македонскиот младински сојуз (1931 – 1932). Враќајќи се во Бугарија, дипломирал право и дипломатска историја на Слободниот универзитет за политички и економски науки. Во 1941 година станал вонреден професор и предавал меѓународно право и историја на дипломатијата.

Во 1934 година бил избран за член на Националниот комитет на македонските братства. Член е на Македонскиот научен институт. Бил прогонуван од пучистите од 19 мај 1934 година, ги издавал весниците „Обзор“ и „Стожер“. Иван Михајлов му понудил да работи МПО во САД, но наместо него таму отишол Асен Аврамов.

По делумното ослободување на Македонија во 1941 година бил испратен од цар Борис III да работи во Скопје. Таму е директор на „Целокупна Бугарија“ во соработка со писателот Димитар Талев. Бил уредник на популарното научно списание „Македонија“ во 1934 година. Бил зет на македонскиот борец за слобода Миша Развигоров од Штип.

По 9 септември 1944 година морал да се крие, со помош на митрополитот Пловдивски Кирил, подоцна патријарх Кирил Бугарски. На 1 јули 1946 година во Југославија во отсуство добил смртна казна. Но, бугарската Државна безбедност го апси и го затвора прво во затворот во Стара Загора, подоцна бил 2 години и во логорот во Белене. На 12 септември 1960 година е амнестиран по повод годишнината од 9 септември. Сите овие години неговите роднини биле малтретирани, испрашувани итн. Починал на 2 февруари 1961 година.

Според извештаите, тој починал од срцев удар, но според неговото семејство, починал од нешто што му било дадено во затвор“, вели Ралица. „На неговиот погреб присуствувале патријархот Кирил, Димитар Талев, Симеон Радев и други негови соработници“, продолжи таа.

Никола Коларов ќе остане запаметен како извонреден оратор, бугарска јавна личност и лидер на Македонскиот младински културно-просветен сојуз.

Денеска организацијата на ВМРО во градот Дупница го носи името на овој извонреден граѓанин на градот.

„Мојата цел е да работам со сета своја одговорност пред споменот на моите предци – Стојан Малчанков, Никола Атанасов и Никола Коларов, кои живееја за организацијата ВМОРО, за слободата на Македонија, за доброто на народот и ги жртвуваа своите животи буквално за овие идеи, но беа искрени и одговорни. А јас како нивен наследник – нивната крв тече во моите вени – чувствувам обврска да го продолжам нивниот пример во денешните услови во Америка“, вели Ралица Коларова.

Затоа, претседателката на клубот „Дамјан Груев“ и член на МПО е целосно посветена на активностите и целите на организацијата. За да најдат поддршка, според неа, потребен е поголем публицитет.

„Повеќе млади луѓе треба да слушнат и разберат дека постои таква организација, за да им биде јасно што е оваа организација. Многу Македоно-Бугари од регионот на Македонија треба да знаат за оваа организација за да може таа да расте и да го достигне она што била пред 100 години“, вели гордата потомка на големите македонски Бугари.

И покрај тоа што понекогаш патува во Бугарија, Ралица сè уште чувствува носталгија за родната земја.

„Ми недостига духот на Бугарија, поинаку е да си дома“, емотивно го завршува интервјуто за БГНЕС Ралица Коларова.