Амбасадор Стефан Стојанов: Грција уште во 1993 година одлучи да го саботира Коридорот бр. 8
Во Грција има национални приоритети кои доследно се спроведуваат, без разлика која партија е на власт. Грција има исклучително силна дипломатија и добро се снаоѓа во меѓународните односи. Еднодневните политичари не треба да се мешаат со дипломатијата. Од 1993 година, Атина постојано работи против спроведувањето на проектот за Коридорот бр. 8 и изградбата на вертикална инфраструктура долж оската Север-Југ. Ова во интервју за БГНЕС го изјави Стефан Стојанов, поранешен амбасадор на Бугарија во Грција во периодот 2002-2006 година и пратеник во VII Големо народно собрание (1990-1991).
Со амбасадорот Стојанов разговараме за современите бугарско-грчки односи, за големите инфраструктурни проекти меѓу двете земји, како и за местото на Грција на Балканот под водството на Нова демократија со премиерот Киријакос Мицотакис. Според амбасадорот Стојанов, Бугарија во голема мера помага во реализацијата на националните приоритети на Грција во одредени сфери. Како пример го посочува извештајот на грчкото МНР од 1993 година, со кој лично е запознаен.
„Во оваа референца може да се види како грчките дипломати забележуваат дека она што денес го нарекуваме Коридор бр. 8 не се реализира и дека треба да се вложат сите напори за таканаречената вертикална инфраструктура, т.е. транспортните артерии Север-Југ“, вели дипломатот. Тој потсети дека во соопштението по повод посетата на нашиот премиер, академик Николај Денков на Грција на 4 јануари 2024 година, се вели дека се разговарало за вертикалната инфраструктура – коридорите Север-Југ.
Во оваа прилика се наметна прашањето дали Бугарија е подизведувач на Грција, на што амбасадорот Стојанов одговори: „Бугарија е подизведувач во некои области, бидејќи имаме заеднички интереси. Имаме и заеднички интереси за развој на вертикалната инфраструктура, но сепак мора да се развива Коридорот бр. 8 и таму треба да се преземе нешто“, категорично изјави дипломатот.
Тој потсети дека во периодот од 1994 до 2009 година, Атина го изградила транспортниот коридор „Игнација-Одос“, кој минува низ цела Северна Грција од јадранскиот брег до границата со Турција. Има 9 вертикални коридори Север-Југ кои се поврзуваат со Бугарија, РС Македонија, Албанија.
„Грците сакаат оттаму да минува трговијата, да го оживеат Солунското пристаниште кое во текот на целиот 19 век било од големо значење за трговијата на Балканскиот Полуостров. Сега со отстранувањето на границите благодарение на ЕУ и Шенген, Солун ги има сите шанси да биде од огромно економско значење. Соништата на Грција се да може да стигне од Солун до Лом, а од таму по Дунав до централна и западна Европа – Австрија, Германија итн. Ова е грчкиот сон, но што ќе правиме е наша работа“, нагласи амбасадорот Стојанов.
Дипломатот посочи дека Грција има постојана политика на зголемено влијание на Балканот и на економски и на политички план.
„Во Бугарија имаше доста големи грчки инвестиции кои беа доста официјално поддржани од грчката влада. Имаа исклучителна политичка поддршка и не беа само резултат на слободната пазарна економија – некој одлучил дека Бугарија има ниски даноци и затоа инвестирал овде. Не, напротив, во Бугарија се инвестираше со државни средства, со државно охрабрување, со преземање конкретни мерки и одлуки. Грчките инвестиции се доста големи и во Република Северна Македонија и во Албанија“, рече амбасадорот Стојанов и додаде: „Политиката, економијата и визијата на Грција за иднината се доста конзистентни и доста добро спроведени.
Дипломатијата им помага на државата и бизнисот. „Без разлика кој е на власт во Грција, грчката дипломатија има поле на автономија што работи на националните приоритети. Во овие работи нема мешање на актуелни теми од домашниот политички живот“, истакна амбасадорот Стојанов.
Тој даде конкретен пример за грчко-српските односи. Иако Србија не е членка на Европската Унија и НАТО, Белград одржува исклучително пријателски односи со Атина. Грција од своја страна ја поддржува Србија за некои политички прашања, како што е непризнавањето на независноста на Косово. „Во односите со Србија тоа се претставува како поддршка на српската политика, но пред другите партнери Грција вели дека непризнавањето на Косово е поврзано со ситуацијата со Северен Кипар“, рече амбасадорот Стојанов.
Тој е дециден дека Бугарија мора да научи дека „дипломатијата е нешто во кое политичарите не треба да се мешаат. Ако сте нов политичар со мислење, не обидувајте се со надворешна политика. Тоа е конзервативна област каде што работите се менуваат во рок од две, три или повеќе генерации. Така што политичарите треба да внимаваат“, препорачува амбасадорот Стојанов.
Под управа на Кирјакос Мицотакис, Грција зазема стратешко место во американската политика на Балканот и Источниот Медитеран. Само два дена по посетата на академик Денков на Грција на крајот на минатата недела, земјата ја посети и американскиот државен секретар Ентони Блинкен. Амбасадорот Стојанов внимава на знаците во оваа посета. Американскиот државен секретар беше примен од грчкиот премиер не во официјалната резиденција Вила Максим во Атина, туку во домот на Мицотакис на островот Крит, кој се наоѓа недалеку од Соуда, каде што е една од најголемите американски воени бази. За големата доверба меѓу Вашингтон и Атина говори и фактот дека Грција е првата земја во регионот што ги набави борбените авиони Ф-35 од 5-та генерација – договорот веќе доби зелено светло од американскиот Конгрес. Останатите балкански сојузници ќе добијат ловци Ф-16 од четврта генерација. Импресивен е и начинот на кој Атина ќе ги набави ловците, набавката ќе биде поддржана од американска страна.
Грција има политичка елита и тоа го докажува последните денови. На денот на посетата на академик Денков, тројца нови министри положија заклетва, меѓу кои и Михалис Хрисохоидис, кој првично беше министер за внатрешни работи во времето на жестокиот противник на сега владејачката „Нова демократија“ – социјалистичката партија ПАСОК. Во 2002 година, токму тој успеа да ја ликвидира терористичката организација „17 Ноември“, која 27 години убиваше американски и британски дипломати, индустријалци и десничарски политичари. „Ова е сведоштво дека во Грција политичарите не се еднодневни, не се луѓе кои дојдоа денес, па никој не одговара. Кога еден политичар е 20-30-40 години во политиката, како што е во Грција, тогаш се знае кој е одговорен, кој направил добри работи, а кој лоши“, потенцира за БГНЕС амбасадорот Стефан Стојанов.
