Датумите 9 октомври 1934 година и 11 октомври 1941 година, цар Борис Трети и судбината на Евреите од Македонија

Пишува: Иван Николов/БГНЕС

Пропагандната машина во Скопје троши многу гориво за да измислува нови и нови поводи за да го пофали датумот 11 октомври 1941 година – „востанието на македонскиот народ против бугарскиот фашистички окупатор“. Годинава горивото за пофалби беше тројно зголемено. Причина за тоа, беа настаните поврзани со официјалното отворање на двата клуба – во Битола и Охрид, кои ги носат имињата на Иван Михајлов и Цар Борис Трети – и двајцата објавени за заслепени фашистички криминалци.

Официјалната глорификација на 11 октомври 1941 година, и покрај овогодинешната помпа, не го наруши обичниот животен ритам. Сепак, имаше изненадување. Дојде од порталот „Денешен“, кој во категоријата „На денешен ден“ објави текст со наслов „Атентаторот Владо Черноземски во Марсеј од пиштол во букет го застрелал југословенскиот крал Александар…“ Познато е дека тоа се случило на 9 октомври 1934 година.

Парадоксот е што Владо Черноземски во краткиот новинарски текст е претставен како патриот на Македонија, како што го сфаќаат овој концепт денес во Скопје. Всушност, тој е фанатичен член на ВМРО, организацијата чиј познат лидер е Иван Михајлов, сатанизиран до степен на несвестица во младата држава. Ова е организацијата која се бореше против асимилаторскиот режим на кралот Александар. Прашањето, кое се уште останува неодговорено е, зошто официјалната пропаганда на Скопје молчи за овој режим кој трае околу три децении. Не се изучува ниту во училиштата, ниту на универзитетите, над хероите на ММТРО – Македонската младинска тајна револуционерна организација како Благои МОНЕВ од Штип, Кирил ЦИПУШЕВ од Радовиш, Тома КУЈУМЏИЕВ од Струмица, Кољо ЧАКОРОВ од Дојран, Трајко ПОПОВ од Гевгелија, убиени помеѓу 1928 и 1930 година од овој режим, владее криминален молк. А студентот Тодор ПОПЈОРДАНОВ од Кочани, за да избегне повторна средба со кошмарот на Македонија Жика Лазиќ, се фрла под возот на станицата во Земун. Народот продолжува да се држи во менгемето на митологизираната антифашистичка борба, без да ги знае своите вистински херои, без да има можност да се поклони пред својата неспоредлива саможртва. Еден од овие херои е Владо Черноземски. Ајде, покажете ми сега каква е неговата врска со денешниот „независен“ режим во Скопје и со ВМРО на Христијан Мицкоски, кој оваа борбена организација ја претвори во патетична политичка карикатура за одбрана на југословенскиот лик на Македонија.

Ќе се обидам да фрлам малку светлина и врз „подвизите“ на Титовите партизани и врз „антисемитизмот“ на цар Борис Трети…

Анемичната борба на македонските комунисти ја забележал и ЦК на ЈКП. Ова го разбираме од текст на Дарко Јаневски, објавен во порталот „Денешен“ на 8 јануари 2021 година, со наслов „Вистината за бунтот од кал“, кој го анализирав на друго место. Авторот се повикува на истрагата на новинарот Борис Попѓорчев. Тој, барајќи да ја дознае вистината за смртта на својот татко, познатиот д-р Богдан Попѓорчев во Велес, кој исчезнал без трага во една јануарска ноќ во 1945 година, доаѓа до нешто многу важно. Тоа се документите од второто заседание на АСНОМ кон крајот на декември 1944 година, на кое наместо Тито се појавил Кардељ. Одбивањето на лидерот во Белград да го почести овој форум со своето присуство сугерира дека тој не е задоволен од македонските комунисти. На тогашниот комунистички лидер во Македонија, Лазар Колишевски, Кардељ му ја соопштил оценката за ЦК на МКП, во која се вели дека Македонија досега има акумулирано ПЕТ ЦРНИ ПОЕНИ.

Прво. Најдоцна крева востание.

Второ. Најбезболно ја преживеала окупацијата.

Трето. Таа претрпела најмали загуби.

Четврто. Дала најмалку жртви.

Петто. Не учествувала во ослободувањето на Југославија.

Следните зборови на Кардел се застрашувачки:

„Не можете да ги поправите првите три грешки, но можете да ги поправите четвртата и петтата. Затоа ОЗНА треба да почне да апси и убива, а вие под итно да испратите големи единици на Сремскиот фронт…“

Иако Дарко Јаневски го оценува она што го научил од Борис Попѓорчев со критериумите на официјалната пропаганда, фактите се факти. Врховното југокомунистичко раководство е категорично дека Македонците ја преживеале окупацијата „најлесно“, дека „најмалку загубиле“, дека „намалку жртви дале“. Со внимателна анализа на оваа реална оценка, доаѓаме до заклучок дека ниту „бугарскиот фашистички окупатор“ бил суров и брутален, ниту отпорот против него како што се обидуваат да го прикажат бил херојски и несебичен.

Сите апологети на југословенскиот режим во Македонија со особено задоволство наметнуваат гадење и омраза кон цар Борис Трети. Тој е претставен како слуга на Хитлер, злонамерен окупатор на македонската земја и асимилатор на македонскиот народ. Кога на 17 октомври годинава Собранието во Скопје едногласно изгласа закон против бугарските здруженија, пратеничката Рашела Мизрахи не пропушти да го повтори целиот антибугарски и „антифашистички“ рефрен на југо-комунистичката пропаганда. За оваа пропаганда цар Борис Трети е политичкиот пигмеј кој на нацистите им предал 11.000 Евреи од Беломорска и Вардарска Македонија… Ова го сугерира и опширниот текст на Љубчо Поповски „Борис Трети пак со Македонците“ – во „Time.mk“, 08.10.2022 …, како и претенциозните написи на Ивица Боцевски и Сашо Таневски во „Нова Македонија“ на 8 и 13 октомври 2022 година, со наслов „Последната битка на Јосип Броз – Тито и Борис III“ и „Македонија дигна востание против бугарскиот фашистички окупатор“.

Оваа сложеност, овој страв дури и од најмало навестување на друг поглед на настаните, идеите и личностите, зацементирани во свеста на неколку генерации како исконски и непоколебливи, зарем не е знак за длабока криза на идентитетот?! Ако се вратиме дваесет години наназад, кога на 27 октомври 2000 година во Скопје беше претставено Здружението на граѓани „Радко“, ќе ја најдеме истата психоза. Ако ги препрочитаме насловите на изданијата на весниците, говорите на политичарите и јавните личности предизвикани од настанот, ќе го најдеме истиот страв Божји пред можноста за превреднување на „вредностите“ наметнати со децении. Каде е овде критичкиот поглед, каде научната анализа? На крајот на краиштата, науката и креативноста постојано ги преформулираат познатите, канонизирани вистини! Науката и креативноста не се затвор, зад чии дебели ѕидови е заклучено долго џваканото „знаење“! Во Скопје МАНУ партиите, училиштата, универзитетите се овој затвор, во чии ќелии љубоморно се чува злокобно насликаната слика на „бугарскиот фашистички окупатор“, на цар Борис Трети и на Иван Михајлов…

А вистината за настаните околу Втората светска војна е едноставна. Бугарија се борела против неправедниот Договор од Неј од 27 ноември 1919 година и гледала природен сојузник во другите земји сериозно осакатени територијално од Парискиот договор – Германија и Унгарија. Цар Борис беше убеден дека во претстојниот нов европски конфликт, Бугарија треба да биде во неутралност. Овој негов став бил задржан до последно, и покрај постојаниот притисок од Третиот рајх да ја направи Софија дел од Тројниот пакт. Не случајно на 31 декември 1940 година, во писмото до Мусолини, Хитлер ќе напише: „…Бугарија покажува, сепак, резерви кон Тристранниот пакт…“

Настаните што следат беа дело на геополитичкиот валjак, кој незапирливо го газел Балканот и „произвел“ многу херои и предавници со сменети улоги…

Императив е повеќе да се расветлат обвинувањата против цар Борис Трети за депортацијата на Евреите од Беломорска и Вардарска Македонија. Во оваа прилика ќе ги цитирам зборовите на Сами Рафаел, креатор на падобранската единица на Израел и херој на Израел во пет војни, кои што ги снимив кога го интервјуирав во септември 2002 година. Еве што рече тогаш овој храбар човек:

„…Голема лага е изјавата дека Бугарија му предала 11.734 Евреи од Бело Море и Вардарска Македонија на хитлеризмот за да бидат испратени во логорите на смртта. Ова не е вистина. Ова е голема лага. Треба да се знае дека Ајхман и Динекер тогаш биле овластени од Хитлер со неограничени права врз оние територии окупирани од фелдмаршалот Лист. Токму тие направија се Евреите од Беломорска и Вардарска Македонија да бидат депортирани во логорот на смртта „Мајданек“… Тамошните бугарски административни власти немаа моќ над овие семоќни полномошници на Фирерот. Но, цар Борис Трети го направи тоа што можеше. Кога дознал дека министерот за внатрешни работи Петар Габровски и Александар Белев, комесарот за еврејски прашања, се подготвуваат да станат соучесници на Ајхман и Дунекер, туркајќи ги Евреите од старите граници на Бугарија во вагоните, ги отпуштил двајцата високи функционери. Со ова го прекршил ставот 9 од Договорот меѓу Германија и Бугарија…“

И понатаму: „…спасувањето на бугарските Евреи е подвиг на Бугарите, на бугарските јавни личности и духовни водачи. Токму поради ова прашувам, зошто беше дозволено 300.000 грчки Евреи да одат во логорите на смртта?…Каде беше тогаш грчкиот свет синод? Прашувам, каде беа грчките воини кои требаше да ги заштитат своите сонародници – Евреите. А каде беа „славните“ Титови партизани? Зошто не ги минираа шините по кои подоцна минуваа вагоните натоварени со Евреи од Грција, Беломорска и Вардарска Македонија, овие вагони минуваа и низ територијата на Југославија…

Токму поради тоа подвигот на Бугарите мора да се популаризира во целиот свет…“ (списание „Бугарија Македонија“, број 4, 2002 г.

Слични се изјавите и на израелскиот писател Самуел Ардити, кој тврди: „…Спасот (на Евреите во Бугарија – И.Н.) ги поништува обвинувањата против Бугарија и бугарскиот народ дека биле вампири и крволочни Татари, Хуни итн. … „Народните обвинители“ од Скопје како да не слушнале за спасот и се прават будали… Зошто некогаш познатите партизани на Тито не протестираа против планираната депортација на Евреите од Скопје, Штип и Битола? И денес македонските потомци на овие партизани бараат само политичка корист од нивните клевети против Бугарија…“ (Фениа Декало, Тел Авив, Израел, списание „Бугарија Македонија“, број 6, 2012 г.

Се е јасно. Останува само УДБА да ги стави на располагање своите љубоморно чувани досиеја на илјадниците осомничени за предавство на режимот по Втората светска војна. Тогаш вистината ќе блесне и за многуте луѓе кои направиле добри кариери по 1944 година, а кои претходно со ентузијазам ги покажувале на Ајхман и Динекер еврејските домови. Пропагандната машина во Скопје троши многу гориво за да смисли нови и нови причини за да го пофали датумот 11 октомври 1941 година

Вистината конечно ќе се издигне во Република Северна Македонија. Тоа е неизбежно.