Како борбата меѓу српската власт и опозицијата се пренесува на национален терен?

Иван Николов/БГНЕС

Во текот на изминатите неколку дена, царибродската јавност беше силно вознемирена од написот „Бугаринот Александар Васов, кандидат на Студентската изборна листа, ги поддржува великобугарските претензии кон Србија“, на Небојша Бакарец, српски пратеник и член на раководството на владејачката Српска напредна партија, кој тој го објави на 21 јули во таблоидот „Информер“ и во онлајн-изданието на весникот „Политика“.

Написот предизвика остри реакции во Цариброд. Досега, здружението „Емблема“, Партијата на Бугарите во Србија и Народното движење на Србија излегоа со соопштенија во кои го осудија написот на Бакарец и застанаа во одбрана на Васов. Вечерта на 25 јули, во центарот на Цариброд се одржа и протестен собир, на кој околу 200 лица од Цариброд, Пирот и Бела Паланка, исто така, ги осудија тврдењата на Бакарец, изразија поддршка за Васов и загриженост поради она што се случува.

Досега, градоначалниците на Цариброд и Босилеград, Владица Димитров и Владимир Захариев, како и претседателот на Националниот совет на бугарското национално малцинство, Стефан Стојков, не се огласија. Имајќи предвид дека тие се непосредно потчинети на владејачката Српска напредна партија, не е тешко да се досетиме какви се нивните ставови.

Хајката против Васов не е случајна. Во претстојната предизборна кампања, Српската напредна партија се чувствува сериозно загрозена од Студентското движење и се обидува да го компромитира на секој можен начин, припишувајќи му ги сопствените гревови и припишувајќи му цели како признавање на „лажната држава“ Косово, укинување на Република Српска, присоединување на Војводина кон Хрватска, присоединување на Санџак кон Босна и слично. Се разбира, шлагот на тортата се „великобугарските претензии кон Србија“, за кои, ни крив ни должен, беше обвинет Александар Васов како потенцијален кандидат на Студентската изборна листа.

Станува збор за стар и испробан метод – секој што во Цариброд или Босилеград ќе се обиде да практикува демократија, да критикува или само да изрази несогласување за теми што го засегаат животот на граѓаните, веднаш е напаѓан како великобугарски националист кој го загрозува територијалниот интегритет на Србија! На тој начин, секој политички активен граѓанин од бугарско потекло е ставен во ситуација да се правда дека, не, тој не сака да ги менува границите, туку само да се пожали на лошата вода за пиење, дупката на патот или пукнатата канализациска цевка во центарот на градот. Колку и да се правда, па дури и сервилно да се труди да зборува на српски и да ги осудува „територијалните претензии“ и Бугарите, нема да му поверуваат. Ако не успеат да го скршат од првиот обид, ќе следува продолжение. Ќе извадат некаков компромитирачки материјал што надлежните служби грижливо го чуваат во пожолтени досиеја за секого од нас, па дури и за нашите прабаби и прадедовци.

Во конкретниов случај, Бакарец вади едно старо интервју од 8 ноември 2023 година и неколку реченици извадени од контекст, во кои Александар Васов, во својство на музичар во Царибродскиот оркестар, гостува, свири и кажува неколку зборови за Бугарското национално радио. Всушност, Бакарец не ја оспорува вистинитоста на тврдењата на Васов, туку првенствено тврдењата на БНР.

За него се спорни историските поими „Западни бугарски покраини“, „Ден на Западните покраини – 8 ноември“, „болката на Бугарите во Србија“ и „окупацијата на Босилеградската, Царибродската и Струмичката област на 8 и 9 ноември“, во кои тој гледа територијални претензии кон Србија. Бакарец тврди дека тоа не било окупација, туку „ослободување“ на териториите што претходно ги окупирала Бугарија! И додава дека Бугарите во Србија имаат еднакви права како и сите други граѓани на Република Србија, „според највисоките европски стандарди“!

Тврдењата на Бакарец би биле смешни доколку не беа трагични. Всушност, негова целна група не се ниту Александар Васов ниту Царибродскиот оркестар, туку националистите од Српската напредна партија, кои тој ги поттикнува против Бугарија и Бугарите поради некакви измислени „територијални претензии“, обидувајќи се да ги обедини под знамето на Вучиќ против Студентското движење во пресрет на изборите. И, се разбира, да го компромитира Васов како препознатливо лице на царибродската опозиција и можен кандидат на Студентската изборна листа.

Омразата, обвинувањата и клеветите на Бакарец против „Бугаринот“ и политичкиот противник одат дотаму што дури и семејниот бизнис на господин Васов – одгледувањето овци и кози – е претставен како „антисрпски проект“, со што се загрозуваат личната безбедност на Васов и безбедноста на неговото семејство. Имајќи ја предвид судбината на неколку студенти кои беа принудени да ја напуштат земјата, хајката што се води против семејството на српскиот интелектуалец Динко Грухоњиќ и против други познати личности од Универзитетот во Нови Сад, како и разгорената националистичка реторика, која сè повеќе потсетува на онаа од деведесеттите години на минатиот век, загриженоста и стравувањата на цариброѓани се сосема оправдани.

Ако во една ваква атмосфера, според господин Бакарец, на малцинствата во Србија им се признати „правата според највисоките европски стандарди“, Србија одамна требаше да стане членка на ЕУ и сега ќе разговаравме за сосема други теми. Проблемот е во тоа што граѓаните на Србија, без оглед на нивната национална припадност, се многу далеку од европските принципи и вредности.

Најзагрижувачко од сето ова е што еден чисто политички судир меѓу радикалниот великосрпски национализам и Студентското движење – засега сè уште без јасна идеологија – како и компромитирачката кампања против Васов како потенцијален кандидат на Студентското движење, се префрлаат на национален терен, загрозувајќи ги етничкиот мир и безбедноста на и онака крајно исцрпените Бугари во Западните покраини. Сето ова се случува на бугарско-српската граница и ги става на искушение и бугарско-српските односи.