Кризен ПР на Мицкоски: Бугарија е виновна за сѐ што е лошо во Северна Македонија

Пишува: Самуил Михајлов/Актуално

Вчера Европскиот парламент конечно го усвои извештајот за напредокот на Северна Македонија кон Европската унија. Јавноста во земјата беше наведена да верува во можноста извештајот да ги признае македонскиот идентитет и јазик – основен приоритет за премиерот Христијан Мицкоски. Тој инсистира на признавање на „вековниот“ македонски јазик и идентитет – тврдење што директно им противречи на историските факти и сериозно го засега бугарското културно и историско наследство во регионот. Очекуваните формулации од Мицкоски не беа прифатени – беа одбиени со големо мнозинство од европратениците, што го принуди премиерот да реагира со кризен ПР.

На вонредна прес-конференција, без можност за поставување прашања и со однапред подготвен говор, Мицкоски изјави дека Бугарија се обидува да го уништи македонскиот идентитет од 1990 година – откако Софија прва ја призна независноста на тогашна Република Македонија (заб. – Софија ја призна Република Македонија на 15 јануари 1992 г.). Слично на реториката на Владимир Путин во неговото интервју за Такер Карлсон, Мицкоски искористи псевдоисториски аргументи за да ја оправда агресивната позиција кон Бугарија. Според него, неговата земја е блокирана за ЕУ само затоа што Бугарија не ги признава „македонскиот јазик и идентитет“. Фактите покажуваат поинаку – Бугарија го признава правото на самоопределување на граѓаните на Северна Македонија и не го оспорува нивното сегашна национална самосвест. Проблемот настанува кога се прават обиди ретроактивно да се смени идентитетот на Бугарите кои живееле во регионот пред 1945 година и тие да се претставуваат како „етнички Македонци“. Ова би довело до присвојување на бугарското културно и литературно наследство – вклучително делата на личности како Браќата Миладиновци, Григор Прличев и Рајко Жинзифов – и до бришење на историското бугарско присуство во регионот.

На сличен начин, инсистирањето за признавање на „македонскиот јазик“ не цели толку кон утврдување на идентитет, колку кон политичка легитимација за пренапишување на историјата. Македонскиот јазик е создаден со указ од 16 мај 1945 година од Антифашистичкото собрание за народно ослободување на Македонија (АСНОМ), кое било под контрола на Комунистичката партија на Југославија. По завршувањето на Втората светска војна, Југославија под водство на комунистите активно почнува да гради македонска нација различна од бугарската. Создавањето на посебен литературен јазик и азбука е клучен чекор во овој процес.

Ако има нешто во кое Мицкоски успеа, тоа е да го сврти вниманието од содржината на извештајот на Европскиот парламент, кој содржи критики без преседан кон Северна Македонија. Документот посочува:

• ослабена борба против корупцијата
• политички притисок врз судскиот систем и недоверба во институциите
• дека половина од законите во 2023 година биле донесени по скратена постапка
• зголемено странско штетно влијание, особено од Србија, Унгарија, Кина и Русија
• загрижувачко ниво на говор на омраза насочен против Бугарите, ЛГБТИ заедниците и други малцинства

Особено е нагласена неподготвеноста на властите да ги прифатат уставните измени што се бараат во преговарачката рамка со ЕУ, а кои гарантираат права на бугарската заедница во земјата.

Надворешно-политичкото оддалечување од ЕУ, вклучително воздржувањето на Северна Македонија при гласањето на резолуцијата за Украина во ОН, исто така предизвика загриженост во Брисел.

Европскиот парламент предупредува дека без итни реформи и политичка волја, процесот на евроинтеграција може сериозно да се забави или дури да биде блокиран.

Вонредната прес-конференција јасно покажа дека во Скопје функционира влада чии политики се последователно непријателски кон Бугарија. Христијан Мицкоски беше избран со антибугарска реторика и продолжува да ја користи Бугарија и Бугарите како внатрешнополитички непријател и жртвено јагне за сите неуспеси на својата власт.

Ова претставува сериозен ризик за безбедноста во регионот, особено затоа што Северна Македонија е држава членка на НАТО. Алијансата нема механизам за решавање конфликти меѓу две земји членки, што умешно го користат Русија и Кина, чии стратешки цели се внесување поделби меѓу сојузниците. Омразата кон Бугарија, систематски поттикнувана и ширена преку владините и контролирани медиуми, има цел да создаде трајна конфронтација меѓу двата народа. Бугарија и натаму не ја третира оваа непријателска политика како реален надворешнополитички ризик за безбедноста што ескалира на нејзината југозападна граница.