Туризмот во Софија: помеѓу гостопримството и потребата од ограничувања

Софија доживува силна година за туризмот. Во првата половина од 2025 година, посетите во градот пораснале за над 11% во споредба со истиот период во 2024 година, при што 61% од гостите се странци. Ноќевањата се над 1,45 милиони, а приходите од нив достигнуваат 174 милиони лева. Во централните квартови се чувствува живост – рестораните, кафулињата и културните настани се полнат, а пешачките зони оживуваат на различни јазици, јавува репортер на БГНЕС.

За бизнисот ова е неспорен успех. Но, за жителите на градот, особено во централните зони, сликата не е еднозначна. Таму каде што некогаш сите соседи се познаваа, сѐ почесто се менуваат лицата и јазиците. Во многу станбени згради трајното присуство на жители е заменето со постојано влечење куфери и краткорочни гости.

Податоците покажуваат дека во Софија веќе има над 4.500 активни објекти за краткорочен наем, регистрирани на платформи како Airbnb и Vrbo. Девет од десет се цели станови, често сместени во најпосакуваните делови на градот. Просечната зафатеност е околу 54%, а цената за ноќевање – речиси 120 лева.

Во низа европски градови ваквиот развој веќе предизвика реакција од локалните власти. Во Барселона, Амстердам и Берлин се воведени ограничувања за бројот на денови во кои еден имот може да се издава краткорочно – често до 30 или 60 дена годишно. Виена и Париз бараат задолжителна регистрација и почитување на строги стандарди, вклучително и согласност од станарската заедница. Целта е да се зачува пристапот на локалните жители до станови и да се спречи претворањето на централните квартови во хотели на отворено.

Во Софија вакви мерки сѐ уште не се дел од активна дебата. Но, тензии меѓу интересите на туристичката индустрија и правото на локалните жители на мирна градска средина почнуваат да се чувствуваат. Жителите на центарот споделуваат дека се соочуваат со повеќе бучава, преоптоварени заеднички простории, проблеми со одржувањето и чувство на загуба на заедницата.

Сѐ почесто се слуша и друго незадоволство – од исчезнувањето на „нормалните“ места за живот. Евтините маалски кафулиња и пекари отстапуваат место на дотерани слаткарници со француски десерти и модерни кафулиња со цени кои ги изненадуваат дури и странците. Продавниците за намирници, железариите и малите сервиси отстапуваат пред бран од ресторани со дизајнерски ентериер и менија на три јазици.

Прашањето за балансот е особено важно во контекст на брзорастечкиот туристички пазар. Софија добива од својата привлечност како културна и историска дестинација, но ако централните квартови целосно се претворат во туристички зони, градот ризикува да ја изгуби својата автентична атмосфера – истата што ги привлекува гостите.

Решенијата кои ги применуваат други европски градови покажуваат дека туризмот и животот на локалните жители можат да коегзистираат, но само со јасни правила. Ограничувањето на бројот на денови за краткорочен наем, воведувањето регистарски режим, контрола врз даноците и вклучување на заедницата во одлуките се алатки кои го чуваат градот жив за неговите жители, без да ги одвраќа туристите.

Денес Софија е во позиција да ја избере својата насока. Гостопримливоста е дел од нејзиниот дух, но таа не смее да биде на сметка на можноста жителите да водат нормален, исполнет живот во квартовите што ги сакаат. Туризмот може да биде двигател на развој – се додека градот постави јасни граници кои ќе го чуваат неговиот ритам и лик.